Tussen twee vuren: advertenties en advertentieblokkers

Tussen twee vuren: advertenties en advertentieblokkers

Het was de afgelopen dagen even slikken voor de online media. Het is al lange tijd bekend dat iOS 9, het nieuwste besturingssysteem voor iPhones, iPods en iPads, ondersteuning biedt voor advertentieblokkers: apps die ervoor zorgen dat advertenties (en de bijbehorende tracking-software) niet inladen. De online media zien prompt hun belangrijkste inkomstenbron als sneeuw voor de zon verdwijnen.

Ik ben hier niet om een uitgebreide uitleg te geven van wat advertentieblokkers op iOS gaan veranderen aan de mediawereld. Dat hebben RTL Z, nu.nl en The Verge al gedaan.

Eerlijk gezegd ben ik wat advertentieblokkers betreft redelijk in de war: ik heb het gevoel te moeten kiezen tussen twee werelden waarin ik niet wil leven. Advertenties waren altijd naar, maar zijn advertentieblokkers zo veel beter?

Advertenties zijn niet perfect, maar wel voor iedereen

Het huidige systeem stemt mij droevig. De privacy-verwoestende advertenties maken van veel goede websites ondraaglijke ervaringen. Daarnaast worden door die advertenties een paar grote Amerikaanse techbedrijven schatrijk en ziet de kleine websitehouder er weinig van terug. Tevens werken advertenties vaak een pervers effect in de hand: media maken bewust keuzes louter om meer pageviews te halen – keuzes die uitbetalen op de korte termijn. Zodoende worden journalistieke principes met regelmaat overboord gegooid en kunnen websites als Upcoming, Upworthy en Buzzfeed rijk worden zonder iets aan journalistieke kwaliteit te bieden. In het artikel 'The Virologist' van The New Yorker komt duidelijk naar voren hoe nutteloos zulke virale websites kunnen zijn.

Maar dit wankele advertentiesysteem stelt kleine mediabedrijven wel in staat om hun eigen platform te onderhouden en content te publiceren onder hun eigen voorwaarden. Het geld wordt op een decentrale manier verdeeld en lezers bepalen met hun bezoeken aan je website of je wat krijgt of niet.

De machtsverschuiving

Het nieuwe systeem van advertentieblokkers belooft ook niet veel goeds. Apple werkt met het toelaten van advertentieblokkers platformhouders als Facebook, Twitter en Snapchat in de hand. Opvallend is dat Apple Google ziet als een grotere bedreiging dan social media: een groot gedeelte van Googles inkomsten komt namelijk uit advertenties. Snapchat gaat al samenwerkingsverbanden aan door middel van de Discover-kanalen en Facebook heeft met haar Instant-articles een troef in handen.

Beide bedrijven maken een afgesloten ervaring, veilig binnen de eigen app en los van de rest van het internet, waar zij kunnen bepalen welke content getoond wordt met onblokkeerbare advertenties. Zodoende zetten de platformhouders een nog hoger hek rond hun groeiende bezetting van het internet.

Dat betekent dat de platformhouders niet alleen nog meer geld kunnen verdienen aan de content van anderen, maar ook dat ze kunnen bepalen welke content voorrang krijgt. Facebook nam het eerder met zulke ethische vraagstukken niet zo nauw. Laten we niet vergeten dat ze zonder gêne experimenteerden met haar gebruikers door bepaalde groepen enkel negatieve of positieve berichten te tonen.

Ik ben sceptisch: ik geloof niet dat commerciële bedrijven die altijd moeite hebben gehad met diversiteit, die diversiteit plotseling wel kunnen waarborgen. Sociale netwerken zorgen ervoor dat de dominante groep, de witte mens, extra kansen krijgt om zichzelf te bevestigen. Ik heb het gevoel dat een kritisch privacyblog niet de aandacht zal krijgen die het verdient in een Facebook-ecosysteem, om maar iets te noemen.

De advertentieblokkers werken ook de omstreden branded content in de hand, artikelen die worden gefinancierd door belanghebbende derden. Waar ik deze oplossing als relatief elegant en noodzakelijk beschouw, ligt Pim hier nachten van wakker. Want hoe kun je nou ‘eerlijke’ journalistiek bedrijven als je vooral een podium biedt aan bedrijven met het meeste geld, zegt hij vaak tegen me. Toch is het vooralsnog één van de betere oplossingen, als je het mij vraagt. Vaak komt de daadwerkelijke inhoud van branded content van de hand van de journalisten, zijn de artikelen informatief en is branded content goed voor het merk van het bedrijf dat ervoor betaalt. Maar ook deze oplossing is allesbehalve ideaal.

Ieders schuld, dikke bult

Ironisch genoeg zijn alle media die over deze kwestie schrijven afhankelijk van advertenties. Zij die jarenlang hebben geprofiteerd van de privacy-vernietigende advertenties schreeuwen nu moord en en brand omdat advertentieblokkers een gat dreigen te slaan in hun inkomsten. Velen zouden een advertentieblokker niet eens overwegen, ware het niet dat de advertenties zo vervelend, aanwezig en zwaar zijn geworden. Advertenties hebben in hun huidige staat de markt voor de advertentieblokkers gecreëerd.

Ik niet de enige die in de war is: ontwikkelaar Marco Arment heeft afgelopen week bekend gemaakt dat hij zijn advertentieblokker Peace terugtrekt, die sinds de uitgave van iOS 9 bovenaan aan de lijst best verkochte apps staat. Een gewetenscrisis, zo laat de ontwikkelaar weten, heeft hem doen besluiten om de app te verwijderen.

Soms ben ik er niet zo zeker van dat dit probleem op te lossen valt. Is gratis onafhankelijke kwaliteitsjournalistiek op het internet misschien een illusie? Als men iets moet gaan betalen voor journalistiek is dat eigenlijk geen drama. Misschien ligt de toekomst toch meer in de richting van Blendle en De Correspondent: betalen voor advertentievrije en onafhankelijke journalistiek.

Reacties