New Kids Turbo ging altijd al over ons, niet over Brabant

New Kids Turbo ging altijd al over ons, niet over Brabant

Bas Heijne heeft altijd gelijk. Dat bedoel ik niet sarcastisch: tussen zijn wekelijks oordeel is zelden een speld te krijgen. In "Piemel", zijn NRC-column van deze week, legt hij zijn vinger op ons onvermogen om een consequent politiek antwoord te formuleren op Syrische asielzoekers. De enkel pragmatische draaikonten van de VVD creëren een ideologisch vacuüm waar alleen de sterkste overtuigingen komen bovendrijven. Dat zijn Wilders, de pettendragende Steenbergschreeuwers en verder rechts.

"Toen New Kids het deden, vond iedereen het leuk," schrijft Heijne. Zijn vergelijking is makkelijk gemaakt tussen de 'bezorgde burgers' uit Steenbergen en de Brabantse, relschoppende proleten, gevaarlijk in hun onvoorspelbaar gewelddadige, anarchistische uitbarstingen. We kunnen lachen zolang ze veilig aan de andere kant van het scherm zitten, met een kipknots in de ene hand en een Schultenbräu in de ander; hun woede gedempt. Heijne heeft weer gelijk, maar dit keer niet helmaal.

Want New Kids ging nooit (alleen) om aapjes kijken in het provinciale Maaskantje: het had meer te zeggen over de Randstadse zelfgenoegzaamheid van veel van de kijkers. Het hoongelach is deels het punt van de satire, en zo zetten we onszelf te kakken.

Bovendien vond niet iedereen het leuk. Even de oorspronkelijke sketchserie bij Flabber en Comedy Central buiten beschouwing latend: toen New Kids Turbo vijf jaar geleden in de bioscoop verscheen, gaf NRC Next de film een opmerkelijke 'nul ballen'. De strekking van de recensie (en een algehele teneur in de recensies van de dagbladen) is dat de lompe botheid van de New Kids eentoniger is dan subversief. De satire zou simpel zijn: hoofdpersoon Richard Batsbak verloochent zijn werkzaamheden, wordt ontslagen, zijn uitkering wordt stopgezet en hij besluit "helemaal nergens meer voor te betalen!"

Maar dat is wat we van Batsbak & Co. kunnen verwachten. Zo zijn die boerenkinkels nu eenmaal.

Opmerkelijker is hoe de 'redelijkere' overheidsorganen in de film met deze opstandige Brabanders omgaan. Elke institutie, van de uitkeringverstrekker en de deurwaarder, tot het politiekorps en het ministerie van Defensie, toont bij meet af aan een aanmatiging en wantrouwen voor de burger in de provincie. Er is geen sprake van een poging tot dialoog. Het is schikken of stikken. Elke actie van de New Kids wordt beantwoord met dwang en agressie. Het gaat zelfs zo ver dat wanneer de minister van Defensie bevel geeft voor een kruisraket op Maaskantje, ze per abuis Schijndel van de kaart vegen. Den Haag kan zelfs niet met behulp van een kaart twee Brabantse dorpjes uit elkaar houden.

Als we lachen om de New Kids, vergeten we waarschijnlijk dat wíj in de film de vijand zijn. Het manco van zowel politiek links als rechts is inderdaad dat "de meerderheid nauwelijks gehoord wordt," zoals Heijne al zegt. En ja, "Een piemel hoeft er niet in, maar iets minder zelfgenoegzaamheid zou wonderen doen." In tegenstelling tot wat Heijne impliceert, heeft New Kids ons hier juist voor gewaarschuwd, zoals een satire dat doet. Het is de profetische parodie van onze beschouwing van die joelende mensen in Steenbergen.

Maar luisteren? Ho maar.

Over Pim van den Berg

Geen spatiefouten, maar verder ook niks.

Utrecht https://twitter.com/bvdpim

Reacties